Diferansiyel denklemler
Bu yazımızda sizlere matematiğin Diferansiyel denklemler konusundan bahsedeceğiz. Diferansiyel denklemler nedir? ve Diferansiyel denklemlerin özelliklerinden kısaca bahsedeceğiz.
Bir ya da daha fazla değişken arasındaki ilişki, bu değişkenlerin değişim oranlarının bir fonksiyonu olarak düşünülebilir. Değişim oranları, zaman bağımsız değişken olmak üzere sürekli veya kesikli olarak ifade edilebilir. Değişkenlerin zamana bağlı olduğu düşünülürse; değişkenler, onların değişim oranları ve fonksiyonları ifade eden denklemler elde edilir. Bu denklemlere türevsel denklemler denir. Diğer bir adı da diferansiyel denklem olarak geçer.
Diferansiyeli belki de doğrudan “değişim” olarak çevirmek gerekir. Eğer bir fonksiyon (yada bir olay) bir değişkene göre değişim göstermiyorsa türev sıfırdır.
Diyelim kendi boyunuzun yıllar içerisindeki değerlerini grafiklediniz. Bu durumda ömrünüzün ilk yıllarında bir yukseliş olurken bir dönemden sonra değişim olmayacak sonunda da ters yönde bir değişim (nisbi kısalma) olacaktır. Bu eğrinin türevi bize boyumunuz zamana bağlı değişimlerini verecektir. İkinci türeve baktığınızda ise değişimlerin değişimini görürsünüz. Yani eğer sabit bir hızda boyunuz artıyorsa bu durumda değişim (1. türev) bir değer üretirken, değişimlerin değişimi (2. türev) sıfır olacaktır.
Doğal olayları da modellerken olayı yaratan fonksiyonu bulabilmek için yaptığımız gözlemlerin değişimler olduğu fikrinden hareket ediyoruz. Hızdaki değişimin ivme olması gibi. Bir tel üzerinde uzamanın en küçük (limit anlamında) parçasının değişimin saptayıp oradan bir keman teli üzerinde oluşan titreşimlerin denklemine erişmeye çalışıyoruz (ve başarabiliyoruz da).
Tanrı dunyayı değişimler üzerine yaratmış desek haksız sayılmayız. Yani ne kadar değişim o kadar hayat. Değişmeyen benim bildiğim hiçbir şey yok. Yani her şeyin bir diferansiyel denklemi, bir değişim süreci, formulü var. Ama değişimden hareketle bulunan fonksiyonların her biri birbirinden farklı.
Elektrokimya hakkında bilgi
Bu yazımızda sizlere kimyanın dallarından elektrokimya’dan kısaca bahsedeceğiz.
Elektrokimya, kimya biliminin bir dalı olup elektronik bir iletken (metal, grafit, veya yarı iletken) ile iyonik bir iletken (elektrolit) arayüzeyinde gerçekleşen reaksiyonları inceler.
Eğer harici bir voltaj uygulanarak bir kimyasal reaksiyon meydana getiriliyor veya, pilde olduğu gibi, bir kimyasal reaksiyon bir voltaja neden oluyorsa bu bir “elektrokimyasal reaksiyon”dur. Bir molekülden diğerine doğrudan yük taşınımı, elektrokimyanın konusu değildir.
Ebu Zeyd Ahmed bin Sehl el-Belhî
Bu yazımızda sizlere Dünya’da birçok dalda üstün bilgiye sahip olan ender bilim adamların olan Ebu Zeyd Ahmed bin Sehl el-Belhi’den kısaca bahsedeceğiz. Hekimlik yönü kuvvetli olduğu için bu isimi Biyoloji bölümüzde tanıtacağız.
Tam adı ile Ebu Zeyd Ahmed bin Sehl el-Belhî, bazen sadece Ebu Zeyd el-Belhî veya Admed bin Sehl el-Belhî (850-934) İran kökenli, çok yönlü bir Müslüman bilim adamı; coğrafyacı, matematikçi, hekim ve psikolog. Ayrıca bunların dışında ilahiyat ile de uğraşmış, ilahiyat dahilinde kelam ve fıkıh gibi dallarla ilgilenmiştir. Bugün Afganistan sınırları içinde bulunan Belh eyaletinde doğmuş, el-Kindi’nin öğrencilerinden biri olmuştur.
Her ne kadar ilgilendiği birçok dalda önemli eserler yazmış olsa da bu eserlerin neredeyse tamamı bugüne ulaşamamıştır. Bugüne ulaşan yegâne eseri Mesalik-ül-Ebdan vel-Enfüs isimli tıp kitabıdır.
